मातृभाषया अर्थं लिखन्तु — (शब्दः / अर्थः / हिन्दी / English तालिकायाः अन्तिमः स्तम्भः, पृष्ठ 29–30) ।

Question

Accepted Answer

अन्तिम स्तम्भ आपको अपनी मातृभाषा में भरना है — जो भाषा आप घर में बोलते हैं। नीचे पूरी सूची संस्कृत तथा हिन्दी अर्थ के साथ दी गई है। शब्दः अर्थः (संस्कृतम्) हिन्दी English अर्णवः समुद्रः सागर Sea / Ocean उष्ट्रः क्रमेलकः ऊँट Camel बाह्यम् बहिः स्थितम् बाहरी External ग्रहणम् स्वीकरणम् / धारणम् स्वीकार करना / पकड़ना Taking / holding वज्रम् इन्द्रस्य आयुधम् / हीरकम् इन्द्र का शस्त्र / हीरा Indra’s weapon / Diamond द्रष्टा यः पश्यति देखने वाला Spectator ब्रह्म परमात्मा परमेश्वर Ultimate Reality / One Supreme God देवाः सृष्टेः पूज्याः शक्तयः, विभूतयः च संसार की पूजनीय शक्तियाँ एवं विभूतियाँ Divine forces, powers & entities of the Universe ऋषिः मन्त्रद्रष्टा तपस्वी Sage / Seer प्रगतिः उन्नतिः विकास Development ब्रह्मचारी विद्या-संयम-व्रती विद्या व संयम व्रत रखने वाला Celibate जाह्नवी जह्नोः ऋषेः पुत्री – गङ्गा जह्नु ऋषि की पुत्री – गङ्गा Rishi Jahnu’s daughter – Ganga सप्तर्षिः सप्तानाम् ऋषीणां समूहः सात महान् ऋषियों का समूह Group of Seven Great Sages ढक्का डमरुः ढोल, डंका, नगाड़ा Drum वित्तम् धनम् धन / पैसे Money / prosperity पङ्कजम् पद्मम् कमल Lotus सन्धिः द्वयोः वर्णयोः मेलनम् दो वर्णों का मेल Joining of two letters सँस्कर्ता यः संस्कारं करोति संस्कार करने वाला Performer of Samskaras काँस्कान् कान् कान् किन-किन को To whom all कस्मिँश्चिद् कुत्रचिद् कहीं पर / किसी में Somewhere संयमः आत्मानुशासनम् आत्म-नियन्त्रण Self-control संवादः परस्पर-सम्भाषणम् सौहार्दपूर्ण चर्चा Discussion / interaction प्रातःकालः प्रभात-वेला सुबह का समय Morning Time राष्ट्रम् देशः राष्ट्र / देश Nation मत

शब्दः	अर्थः (संस्कृतम्)	हिन्दी	English
अर्णवः	समुद्रः	सागर	Sea / Ocean
उष्ट्रः	क्रमेलकः	ऊँट	Camel
बाह्यम्	बहिः स्थितम्	बाहरी	External
ग्रहणम्	स्वीकरणम् / धारणम्	स्वीकार करना / पकड़ना	Taking / holding
वज्रम्	इन्द्रस्य आयुधम् / हीरकम्	इन्द्र का शस्त्र / हीरा	Indra’s weapon / Diamond
द्रष्टा	यः पश्यति	देखने वाला	Spectator
ब्रह्म	परमात्मा	परमेश्वर	Ultimate Reality / One Supreme God
देवाः	सृष्टेः पूज्याः शक्तयः, विभूतयः च	संसार की पूजनीय शक्तियाँ एवं विभूतियाँ	Divine forces, powers & entities of the Universe
ऋषिः	मन्त्रद्रष्टा	तपस्वी	Sage / Seer
प्रगतिः	उन्नतिः	विकास	Development
ब्रह्मचारी	विद्या-संयम-व्रती	विद्या व संयम व्रत रखने वाला	Celibate
जाह्नवी	जह्नोः ऋषेः पुत्री – गङ्गा	जह्नु ऋषि की पुत्री – गङ्गा	Rishi Jahnu’s daughter – Ganga
सप्तर्षिः	सप्तानाम् ऋषीणां समूहः	सात महान् ऋषियों का समूह	Group of Seven Great Sages
ढक्का	डमरुः	ढोल, डंका, नगाड़ा	Drum
वित्तम्	धनम्	धन / पैसे	Money / prosperity
पङ्कजम्	पद्मम्	कमल	Lotus
सन्धिः	द्वयोः वर्णयोः मेलनम्	दो वर्णों का मेल	Joining of two letters
सँस्कर्ता	यः संस्कारं करोति	संस्कार करने वाला	Performer of Samskaras
काँस्कान्	कान् कान्	किन-किन को	To whom all
कस्मिँश्चिद्	कुत्रचिद्	कहीं पर / किसी में	Somewhere
संयमः	आत्मानुशासनम्	आत्म-नियन्त्रण	Self-control
संवादः	परस्पर-सम्भाषणम्	सौहार्दपूर्ण चर्चा	Discussion / interaction
प्रातःकालः	प्रभात-वेला	सुबह का समय	Morning Time
राष्ट्रम्	देशः	राष्ट्र / देश	Nation
मत्स्यः	मीनः	मछली	Fish
धार्ष्ट्यम्	धृष्टता	ढिठाई	Audacity
कार्त्स्न्यम्	सम्पूर्णता	संपूर्णता	Entirety
दाशरथिः	दशरथस्य पुत्रः	दशरथ का पुत्र	Dasharatha’s Son
नरेन्द्रः	नृपः / सम्राट्	राजा / सम्राट्	King / Emperor
मञ्जुलः	सुन्दरः	रमणीय	Lovely / charming
पुष्करम्	पद्मम्	कमल	Lotus
स्वस्तिकः	मङ्गल-चिह्नम्	शुभ चिह्न	Auspicious symbol
सङ्गणकम्	सङ्गणक-यन्त्रम्	सङ्गणक	Computer
कन्दुकः	गेन्दुकः	गेंद	Ball

दीपकम् अध्याय 2 वयं शब्दार्थान् जानीमः