प्र1.
वयं संख्यां गणयामः (१ – ५०) — पृष्ठ 64 दत्तां संख्यासूचीं लिखन्तु ।
उत्तर
पाँच स्तम्भों में एक से पचास तक की पूरी सूची —
| १ – १० | ११ – २० | २१ – ३० | ३१ – ४० | ४१ – ५० |
|---|---|---|---|---|
| १ – एकम् | ११ – एकादश | २१ – एकविंशतिः | ३१ – एकत्रिंशत् | ४१ – एकचत्वारिंशत् |
| २ – द्वे | १२ – द्वादश | २२ – द्वाविंशतिः | ३२ – द्वात्रिंशत् | ४२ – द्विचत्वारिंशत् |
| ३ – त्रीणि | १३ – त्रयोदश | २३ – त्रयोविंशतिः | ३३ – त्रयस्त्रिंशत् | ४३ – त्रिचत्वारिंशत् |
| ४ – चत्वारि | १४ – चतुर्दश | २४ – चतुर्विंशतिः | ३४ – चतुस्त्रिंशत् | ४४ – चतुश्चत्वारिंशत् |
| ५ – पञ्च | १५ – पञ्चदश | २५ – पञ्चविंशतिः | ३५ – पञ्चत्रिंशत् | ४५ – पञ्चचत्वारिंशत् |
| ६ – षट् | १६ – षोडश | २६ – षड्विंशतिः | ३६ – षट्त्रिंशत् | ४६ – षट्चत्वारिंशत् |
| ७ – सप्त | १७ – सप्तदश | २७ – सप्तविंशतिः | ३७ – सप्तत्रिंशत् | ४७ – सप्तचत्वारिंशत् |
| ८ – अष्ट | १८ – अष्टादश | २८ – अष्टाविंशतिः | ३८ – अष्टात्रिंशत् | ४८ – अष्टचत्वारिंशत् |
| ९ – नव | १९ – नवदश | २९ – नवविंशतिः | ३९ – नवत्रिंशत् | ४९ – नवचत्वारिंशत् |
| १० – दश | २० – विंशतिः | ३० – त्रिंशत् | ४० – चत्वारिंशत् | ५० – पञ्चाशत् |
पचास पद याद करने की ज़रूरत नहीं — केवल पन्द्रह: इकाइयाँ (एक … नव) और पाँच दहाइयाँ (दश, विंशतिः, त्रिंशत्, चत्वारिंशत्, पञ्चाशत्) याद कर लीजिए। बाक़ी सब जोड़ से बनते हैं — इकाई + दहाई। जैसे सप्त + विंशतिः = सप्तविंशतिः (२७), नव + त्रिंशत् = नवत्रिंशत् (३९)।
Check it yourself: कुछ रूप सन्धि से बदल जाते हैं, उन्हें अलग से देख लीजिए — षट् + दश = षोडश (१६), अष्ट + दश = अष्टादश (१८), त्रि + दश = त्रयोदश (१३), द्वि + विंशतिः = द्वाविंशतिः (२२), चतुर् + विंशतिः = चतुर्विंशतिः (२४)। ये पाँच याद रह गए तो सूची पूरी हो गई।