कक्षा ८ संस्कृत अध्याय 8 अभ्यासात् जायते सिद्धिः के लिए एनसीईआरटी समाधान

अद्यतन2026-09-19

प्र1.
वर्गचित्र-जालम् — उपरितः अधः तथा वामतः दक्षिणं पठित्वा सार्थकशब्दान् चिनुत।
उत्तर

पुस्तक का ८ × १० का वर्गचित्र-जाल नीचे ज्यों-का-त्यों दिया है। इसमें कुल बीस सार्थक शब्द छिपे हैं — सत्रह पंक्तियों में (वामतः दक्षिणम्) और तीन स्तम्भों में (उपरितः अधः)।

१२३४५६७८
१जनजातिःमत्रिखासी
२चअरसिणिपुनागा
३भ्रातासक्किपुराज्यानि
४मिजोरमःरसंस्कृतिः
५पूर्वोत्तरम्देशस्य
६बसप्तभगिन्यःगारो
७प्राकृतिकःवंशवृक्षः
८भगिनिअरुणाचलः
९भ्रातामेघालयःधमि
१०नागालैण्डम्बहवःजोः

वामतः दक्षिणं (पंक्तिषु) प्राप्ताः शब्दाः —

पङ्क्तिःवर्गाःशब्दःअर्थः
११–४जनजातिःजनजाति (tribe)
१७–८खासीमेघालय की एक जनजाति
२७–८नागानागालैण्ड की एक जनजाति
३१–२भ्राताभाई (यहाँ सिक्किम)
३६–८राज्यानिराज्य (बहुवचन)
४१–४मिजोरमःमिजोरम राज्य
४६–८संस्कृतिःसंस्कृति
५१–५पूर्वोत्तरम्उत्तर-पूर्व
५६–८देशस्यदेश का
६२–६सप्तभगिन्यःसात बहनें
६७–८गारोमेघालय की एक जनजाति
७१–४प्राकृतिकःप्राकृतिक
७५–८वंशवृक्षःबाँस का वृक्ष
८४–८अरुणाचलःअरुणाचल
९१–२भ्राताभाई
९३–६मेघालयःमेघालय राज्य
१०१–४नागालैण्डम्नागालैण्ड राज्य
१०५–७बहवःबहुत-से

उपरितः अधः (स्तम्भेषु) प्राप्ताः शब्दाः —

स्तम्भःपङ्क्तयःशब्दःअर्थः
४२–४सिक्किमःसिक्किम राज्य
५१–५मणिपुरम्मणिपुर राज्य
६१–३त्रिपुरात्रिपुरा राज्य
Check it yourself: जाल में पाठ के सात राज्य (अरुणाचलः, मिजोरमः, मेघालयः, नागालैण्डम्, मणिपुरम्, त्रिपुरा, सिक्किमः), तीन जनजातियाँ (गारो, खासी, नागा) तथा शेष पाठ-शब्द छिपे हैं। असम का नाम जाल में नहीं है — गिनते समय यह मत भूलिए। ऊपर की सारणी में जो अक्षर नारंगी हैं वे किसी-न-किसी शब्द का भाग हैं; धूसर अक्षर केवल भरने के लिए रखे गए हैं।
क्या यह उपयोगी रहा?