दीपकम् अध्याय 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् के लिए एनसीईआरटी समाधान

अद्यतन 2026-09-05

इस अध्याय के बारे में

पाठ का ढाँचा — आरम्भ में गद्य-परिचय, फिर अध्यापिका तथा छात्रों (स्वरा, श्रीशः, मालती, अभिनवः, मृदुलः) का संवाद , बीच में दो श्लोक, अन्त में शब्दार्थ-सारणी, ‘अत्र इदम् अवधेयम्’, अभ्यास, योग्यताविस्तरः तथा परियोजनाकार्यम्। अष्ट राज्यानि — अरुणाचलप्रदेशः, असमः, मणिपुरम्, मेघालयः, मिजोरमः, नागालैण्डम्, त्रिपुरा एवञ्च सिक्किमः — ये आठ राज्य देश के पूर्वोत्तरभाग में स्थित हैं। इनमें सिक्किम को छोड़कर शेष सात ‘सप्तभगिन्यः’ तथा सिक्किम ‘एकः भ्राता’ कहलाता है। नाम क्यों? — पाठ स्वयं कारण देता है — सामाजिक-सांस्कृतिक-परिदृश्यानां साम्याद् भौगोलिकवैशिष्ट्यात् च इमानि उक्तोपाधिना प्रथितानि। अध्यापिका जोड़ती हैं कि यह प्रयोग प्रतीकात्मक है — ‘बहन-भाई’ शब्द सचमुच के रिश्ते नहीं, समानता के प्रतीक हैं। भूगोल तथा प्रकृति — ये राज्य पूर्वहिमालय-श्रेणियों तथा पत्काई-नागपर्वत-प्रदेश में हैं; यहाँ बराक-ब्रह्मप

  1. पाठगताः प्रश्नाः (कक्षा-संवादे)
  2. श्लोक-व्याख्या (पदच्छेदः · अन्वयः · अर्थः · भावः)
  3. वयं शब्दार्थान् जानीमः
  4. अत्र इदम् अवधेयम्
  5. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  6. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  7. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  8. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  9. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  10. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  11. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  12. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  13. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  14. योग्यताविस्तरः
  15. परियोजनाकार्यम्
क्या यह उपयोगी रहा? त्रुटि बताएँ