कक्षा ८ संस्कृत अध्याय 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् के लिए एनसीईआरटी समाधान

अद्यतन 2026-09-19

इस अध्याय के बारे में

पाठ का ढाँचा — आरम्भ में गद्य-परिचय, फिर अध्यापिका तथा छात्रों (स्वरा, श्रीशः, मालती, अभिनवः, मृदुलः) का संवाद , बीच में दो श्लोक, अन्त में शब्दार्थ-सारणी, ‘अत्र इदम् अवधेयम्’, अभ्यास, योग्यताविस्तरः तथा परियोजनाकार्यम्। अष्ट राज्यानि — अरुणाचलप्रदेशः, असमः, मणिपुरम्, मेघालयः, मिजोरमः, नागालैण्डम्, त्रिपुरा एवञ्च सिक्किमः — ये आठ राज्य देश के पूर्वोत्तरभाग में स्थित हैं। इनमें सिक्किम को छोड़कर शेष सात ‘सप्तभगिन्यः’ तथा सिक्किम ‘एकः भ्राता’ कहलाता है। नाम क्यों? — पाठ स्वयं कारण देता है — सामाजिक-सांस्कृतिक-परिदृश्यानां साम्याद् भौगोलिकवैशिष्ट्यात् च इमानि उक्तोपाधिना प्रथितानि। अध्यापिका जोड़ती हैं कि यह प्रयोग प्रतीकात्मक है — ‘बहन-भाई’ शब्द सचमुच के रिश्ते नहीं, समानता के प्रतीक हैं। भूगोल तथा प्रकृति — ये राज्य पूर्वहिमालय-श्रेणियों तथा पत्काई-नागपर्वत-प्रदेश में हैं; यहाँ बराक-ब्रह्मप

त्वरित पुनरावृत्ति
शब्दःअर्थः (संस्कृतम्)हिन्दी अर्थEnglish
ऐशान्यम्पूर्वोत्तरदिशापूर्वोत्तर दिशाNorth-East corner
समवायःसमाहारःसमूहCombination
केन्द्रशासितप्रदेशाःप्रत्यक्षं केन्द्रशासनाधीनाः प्रदेशाःकेन्द्र द्वारा शासित प्रदेशUnion Territories
प्रथितःप्रख्यातःप्रसिद्धFamous
प्रतीकात्मकःसाङ्केतिकःप्रतीकात्मकSymbolic
साम्याद्सादृश्याद्समानता के कारणBecause of similarity
उक्तोपाधिनाउक्तेन नाम्नादिए हुए नाम सेBy the given name
स्वाधीनाःस्वतन्त्राःस्वतन्त्रIndependent
स्वायत्तीकृताःअधीनीकृताःअपने अधीन किए गएCaptured / Autonomous
पुष्पस्तबकसदृशानिपुष्पपुञ्जसमानानिपुष्प-गुच्छ के समानLike flower bouquet
निष्णाताःपारङ्गताःनिपुणExperts / Master
वंशवृक्षाणाम्वंशपादपानाम्बाँस के वृक्षों केOf bamboo trees
  1. पाठगताः प्रश्नाः (कक्षा-संवादे)
  2. श्लोक-व्याख्या (पदच्छेदः · अन्वयः · अर्थः · भावः)
  3. वयं शब्दार्थान् जानीमः
  4. अत्र इदम् अवधेयम्
  5. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  6. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  7. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  8. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  9. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  10. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  11. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  12. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  13. अभ्यासात् जायते सिद्धिः
  14. योग्यताविस्तरः
  15. परियोजनाकार्यम्
क्या यह उपयोगी रहा?