अधोलिखितानां पाठगतशब्दानां संस्कृत-अर्थं, हिन्दी-अर्थं, आङ्ग्ल-अर्थं च लिखत। (मातृभाषया अर्थं लिखत)

Question

Accepted Answer

पाठ की दोनों शब्दार्थ-सारणियाँ नीचे एक साथ दी गई हैं। ‘मातृभाषया अर्थं लिखत’ स्तम्भ में हिन्दी-भाषी छात्र ‘हिन्दी’ वाला अर्थ लिखेंगे; जिनकी मातृभाषा अन्य है, वे अपनी भाषा में वही अर्थ लिखें। शब्दः अर्थः (संस्कृतम्) हिन्दी English स्वदेशस्य निजराष्ट्रस्य अपने देश का Of our country वैचित्र्यम् विशिष्टं स्वरूपम् विचित्रता Uniqueness प्रवहन्ति प्रकर्षेण वहन्ति बहती हैं Flows भू-वैविध्यम् भूमेः विविधता भूमि की विविधता Land diversity पीठस्थलानि खण्डस्थलानि पठार Plateau जानीथ अवगच्छथ जानते हो (You all) Know ऐशान्यम् पूर्वोत्तरदिशा पूर्वोत्तर दिशा North-East corner ज्ञातुम् वेदितुम् जानने के लिए To know भागेभ्यः खण्डेभ्यः भागों से From parts समवायः समाहारः समूह Combination केन्द्रशासितप्रदेशाः प्रत्यक्षं केन्द्रशासनाधीनाः प्रदेशाः केन्द्र द्वारा शासित प्रदेश Union Territories अतिरिच्य अतिरिक्तभावेन इसके अतिरिक्त Besides प्रथितः प्रख्यातः प्रसिद्ध Famous प्रतीकात्मकः साङ्केतिकः प्रतीकात्मक Symbolic साम्याद् सादृश्याद् समानता के कारण Because of similarity उक्तोपाधिना उक्तेन नाम्ना दिए हुए नाम से By the given name क्षेत्रपरिमाणैः क्षेत्रफलस्य परिमाणेन क्षेत्रफल के नाप से By extent of area गुणगौरवदृष्ट्या गुणस्य गौरवस्य च दृष्ट्या गुण एवं गौरव की दृष्टि से In terms of virtues and glory बृहत्तराणि विशालानि बहुत बड़े Very significant स्वाधीनाः स्वतन्त्राः स्वतन्त्र Independent स्वायत्तीकृताः अधीनीकृताः अपने अधीन किए गए Captured / Autonomous प्राकृतिकसंपद्भिः प्रकृतिजात-विभवैः प्राकृतिक संपदाओं से With rich natural resources पुष्पस्तबकसदृशानि पुष्पपुञ्जसमानानि पुष्प-गुच्छ के समान Like flowe

शब्दः	अर्थः (संस्कृतम्)	हिन्दी	English
स्वदेशस्य	निजराष्ट्रस्य	अपने देश का	Of our country
वैचित्र्यम्	विशिष्टं स्वरूपम्	विचित्रता	Uniqueness
प्रवहन्ति	प्रकर्षेण वहन्ति	बहती हैं	Flows
भू-वैविध्यम्	भूमेः विविधता	भूमि की विविधता	Land diversity
पीठस्थलानि	खण्डस्थलानि	पठार	Plateau
जानीथ	अवगच्छथ	जानते हो	(You all) Know
ऐशान्यम्	पूर्वोत्तरदिशा	पूर्वोत्तर दिशा	North-East corner
ज्ञातुम्	वेदितुम्	जानने के लिए	To know
भागेभ्यः	खण्डेभ्यः	भागों से	From parts
समवायः	समाहारः	समूह	Combination
केन्द्रशासितप्रदेशाः	प्रत्यक्षं केन्द्रशासनाधीनाः प्रदेशाः	केन्द्र द्वारा शासित प्रदेश	Union Territories
अतिरिच्य	अतिरिक्तभावेन	इसके अतिरिक्त	Besides
प्रथितः	प्रख्यातः	प्रसिद्ध	Famous
प्रतीकात्मकः	साङ्केतिकः	प्रतीकात्मक	Symbolic
साम्याद्	सादृश्याद्	समानता के कारण	Because of similarity
उक्तोपाधिना	उक्तेन नाम्ना	दिए हुए नाम से	By the given name
क्षेत्रपरिमाणैः	क्षेत्रफलस्य परिमाणेन	क्षेत्रफल के नाप से	By extent of area
गुणगौरवदृष्ट्या	गुणस्य गौरवस्य च दृष्ट्या	गुण एवं गौरव की दृष्टि से	In terms of virtues and glory
बृहत्तराणि	विशालानि	बहुत बड़े	Very significant
स्वाधीनाः	स्वतन्त्राः	स्वतन्त्र	Independent
स्वायत्तीकृताः	अधीनीकृताः	अपने अधीन किए गए	Captured / Autonomous
प्राकृतिकसंपद्भिः	प्रकृतिजात-विभवैः	प्राकृतिक संपदाओं से	With rich natural resources
पुष्पस्तबकसदृशानि	पुष्पपुञ्जसमानानि	पुष्प-गुच्छ के समान	Like flower bouquet
सावहितमनसा	सावधानमनसा	ध्यानपूर्वक	With attention
ऊर्जस्विनः	ऊर्जायुक्ताः	शक्तिशाली	Energetic
पर्वपरम्पराभिः	उत्सवपरम्पराभिः	उत्सवों की परंपरा से	By the festive traditions
परिपूरिताः	परिपूर्णाः	भरपूर	Full of
स्वलीलाकलाभिः	निजकेलि-कलाभिः	अपनी लीलाओं से	By own amusements and pastimes
निष्णाताः	पारङ्गताः	निपुण	Experts / Master
वंशवृक्षाणाम्	वंशपादपानाम्	बाँस के वृक्षों के	Of bamboo trees
बह्वाकर्षकः	अत्याकर्षकः	अत्यधिक आकर्षक	Very attractive

दीपकम् अध्याय 8 वयं शब्दार्थान् जानीमः