प्र1.
निम्नलिखित संख्याओं का अभाज्य-गुणनखंडन ज्ञात कीजिए— 64, 105, 243, 320, 141, 1728, 729, 1024, 1331, 1000
उत्तर
सबसे छोटी उपयुक्त अभाज्य संख्या से बार-बार भाग देते जाइए, जब तक केवल अभाज्य संख्याएँ न बचें।
| संख्या | कैसे टूटती है | अभाज्य गुणनखंडन |
|---|---|---|
| 64 | 64 = 2 × 32 = 2 × 2 × 16 = … | 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 |
| 105 | 105 = 5 × 21 = 5 × 3 × 7 | 3 × 5 × 7 |
| 243 | 243 = 3 × 81 = 3 × 3 × 27 = … | 3 × 3 × 3 × 3 × 3 |
| 320 | 320 = 64 × 5 | 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 5 |
| 141 | 1 + 4 + 1 = 6, अतः 3 से विभाजित होती है: 141 = 3 × 47 | 3 × 47 |
| 1728 | 1728 = 64 × 27 | 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 3 |
| 729 | 729 = 27 × 27 | 3 × 3 × 3 × 3 × 3 × 3 |
| 1024 | 1024 = 2 × 512 = 2 × 2 × 256 = … | 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 |
| 1331 | 1331 = 11 × 121 = 11 × 11 × 11 | 11 × 11 × 11 |
| 1000 | 1000 = 10 × 10 × 10 = (2 × 5) × (2 × 5) × (2 × 5) | 2 × 2 × 2 × 5 × 5 × 5 |
जाँच: 26 = 64 ✔ 3 × 5 × 7 = 105 ✔ 35 = 243 ✔ 64 × 5 = 320 ✔
3 × 47 = 141 ✔ 64 × 27 = 1728 ✔ 36 = 729 ✔ 210 = 1024 ✔
11 × 11 × 11 = 1331 ✔ 8 × 125 = 1000 ✔
3 × 47 = 141 ✔ 64 × 27 = 1728 ✔ 36 = 729 ✔ 210 = 1024 ✔
11 × 11 × 11 = 1331 ✔ 8 × 125 = 1000 ✔
141 के लिए संकेत: कोई संख्या 3 से विभाज्य तभी होती है जब उसके अंकों का योग 3 का गुणज हो। यहाँ 1 + 4 + 1 = 6, अतः 141 = 3 × 47, और 47 अभाज्य है।
ध्यान दीजिए: इसी प्रश्न में अंग्रेज़ी संस्करण में एक संख्या 104 और दी गई है। उसका अभाज्य गुणनखंडन है 104 = 8 × 13 = 2 × 2 × 2 × 13।