दीपकम् अध्याय 11 वयं शब्दार्थान् जानीमः

अद्यतन2026-09-05

प्र1.
वयं शब्दार्थान् जानीमः — अधोलिखितानां शब्दानाम् अर्थं (संस्कृते, हिन्द्याम्, आङ्ग्लभाषायां च) लिखन्तु, मातृभाषया अपि अर्थं लिखन्तु — पेयम्, सुतः, तक्रम्, कुलालस्य, रणे ।
उत्तर

पुस्तक की तालिका ज्यों-की-त्यों, साथ में वाक्य-प्रयोग जिससे शब्द याद रह जाए।

शब्दःअर्थः (संस्कृतम्)हिन्दीEnglish
पेयम्पातुं योग्यम्पीने के योग्यFit for drinking
सुतःपुत्रःपुत्रSon
तक्रम्मथितम्छाछ, मट्ठाButter milk
कुलालस्यकुम्भकारस्यकुम्हार काOf the potter
रणेयुद्धेयुद्ध मेंIn war
‘मातृभाषया अर्थं लिखन्तु’ स्तम्भ कैसे भरें: अन्तिम खाना खाली छोड़ा गया है क्योंकि हर विद्यार्थी की मातृभाषा अलग है। उदाहरण के लिए — तक्रम् : मराठी में ‘ताक’, गुजराती में ‘છાશ’, तमिल में ‘மோர்’, बंगला में ‘ঘোল’, पंजाबी में ‘ਲੱਸੀ/ਛਾਹ’। अपनी भाषा का शब्द अपनी पुस्तक में लिखिए।
वाक्य-प्रयोग करके देखिए:
• भोजनान्ते तक्रं पेयम् अस्ति ।
• जयन्तः इन्द्रस्य सुतः अस्ति ।
कुलालस्य गृहे कुम्भाः सन्ति ।
रणे जयः राज्ञां हितः भवति ।
ध्यान दीजिए — ‘कुलालस्य’ में षष्ठी विभक्ति और ‘रणे’ में सप्तमी विभक्ति है।
क्या यह उपयोगी रहा? त्रुटि बताएँ