हिन्दी अनुवाद —
| संस्कृतम् | हिन्दी |
|---|---|
| प्राचीनभारते जनाः समयनिर्देशार्थं सूर्यस्य गतिं पश्यन्ति स्म । | प्राचीन भारत में लोग समय जानने (बताने) के लिए सूर्य की गति देखा करते थे। |
| तस्य कृते ते बहुविधस्य विज्ञानस्य आविष्करणं कृतवन्तः । | उसके लिए उन्होंने अनेक प्रकार के विज्ञान का आविष्कार किया। |
| तादृशानि विज्ञानयन्त्राणि सामान्यतः वयं प्रसिद्धेषु देवालयेषु पश्यामः । | वैसे वैज्ञानिक यन्त्र प्रायः हम प्रसिद्ध देव-मन्दिरों में देखते हैं। |
| यथा ओडिशाराज्ये कोणार्कक्षेत्रे विद्यमाने सूर्यमन्दिरे चक्राणि सन्ति । | जैसे ओडिशा राज्य के कोणार्क क्षेत्र में स्थित सूर्यमन्दिर में (पत्थर के) पहिये बने हैं। |
व्याकरण-विवेचनम् (संस्कृतम्): ‘पश्यन्ति स्म’ — लट्-लकारेण सह ‘स्म’ इति अव्ययं योजितं चेत् भूतकालस्य अर्थः भवति (= देखा करते थे) । ‘समयनिर्देशार्थम्’ = समयनिर्देशाय, चतुर्थ्यर्थे तादर्थ्यम् । ‘कृतवन्तः’ इति क्तवतु-प्रत्ययान्तं भूतकालिकं रूपम् (पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन) । ‘देवालयेषु’, ‘सूर्यमन्दिरे’, ‘कोणार्कक्षेत्रे’ — अधिकरणे सप्तमी ।