दीपकम् अध्याय 10 वयम् अभ्यासं कुर्मः

अद्यतन2026-09-05

प्र1.
आङ्ग्लमासेषु दशमः मासः ..............................
उत्तर

आङ्ग्लमासेषु दशमः मासः अक्तूबर-मासः (अस्ति)।

(हिन्दी अर्थ — अंग्रेज़ी महीनों में दसवाँ महीना अक्तूबर है।)

जनवरी (१) फरवरी (२) मार्च (३) अप्रैल (४) मै (५) जून (६)
जुलै (७) अगस्त (८) सितम्बर (९) अक्तूबर (१०) नवम्बर (११) दिसम्बर (१२)
प्र2.
फरवरीमासः ........................... मासः अस्ति।
उत्तर

फरवरीमासः द्वितीयः मासः अस्ति।

(हिन्दी अर्थ — फरवरी दूसरा महीना है।)

जनवरी-मासः (१) → फरवरी-मासः (२)
‘मासः’ पुंलिङ्गम् → विशेषणम् द्वितीयः (पुंलिङ्गे)।
प्र3.
आङ्ग्लमासेषु अष्टमः मासः ..............................
उत्तर

आङ्ग्लमासेषु अष्टमः मासः अगस्त-मासः (अस्ति)।

(हिन्दी अर्थ — अंग्रेज़ी महीनों में आठवाँ महीना अगस्त है।)

जून (६) → जुलै (७) → अगस्त (८)
प्र4.
सितम्बरमासः ........................ मासः अस्ति।
उत्तर

सितम्बरमासः नवमः मासः अस्ति।

(हिन्दी अर्थ — सितम्बर नौवाँ महीना है।)

अगस्त (८) → सितम्बर (९) → अक्तूबर (१०)
प्र5.
आङ्ग्लमासेषु अन्तिमः मासः ....................................
उत्तर

आङ्ग्लमासेषु अन्तिमः मासः दिसम्बर-मासः (अस्ति)।

(हिन्दी अर्थ — अंग्रेज़ी महीनों में अन्तिम महीना दिसम्बर है।)

क्रमःपूरणपदम्आङ्ग्लमासःप्रायः तुल्यः भारतीयमासः
प्रथमःजनवरी-मासःपौष–माघ
द्वितीयःफरवरी-मासःमाघ–फाल्गुन
तृतीयःमार्च-मासःफाल्गुन–चैत्र
चतुर्थःअप्रैल-मासःचैत्र–वैशाख
पञ्चमःमै-मासःवैशाख–ज्येष्ठ
षष्ठःजून-मासःज्येष्ठ–आषाढ
सप्तमःजुलै-मासःआषाढ–श्रावण
अष्टमःअगस्त-मासःश्रावण–भाद्रपद
नवमःसितम्बर-मासःभाद्रपद–आश्विन
१०दशमःअक्तूबर-मासःआश्विन–कार्त्तिक
११एकादशःनवम्बर-मासःकार्त्तिक–मार्गशीर्ष
१२द्वादशःदिसम्बर-मासःमार्गशीर्ष–पौष
Tip: पुस्तक की मञ्जूषा में मास ‘जनवरी-मासः, फरवरी-मासः …’ इसी रूप में लिखे हैं — उत्तर लिखते समय यही रूप प्रयोग कीजिए।
क्या यह उपयोगी रहा? त्रुटि बताएँ