प्र1.
कीदृशी भूमिका महोदये ! कृपया सूचयतु।
उत्तर
अध्यापिका असूचयत् — अस्मिन् द्वीपे ‘सेल्युलर्’ इति कारागारम् अस्ति, यस्य अपरं नाम ‘कालापानी’ इत्यपि अस्ति।
भारतस्य स्वातन्त्र्यार्थं युद्धरतानां क्रान्तिकारिणां दमनार्थं
ब्रिटिशजनैः निर्मितं त्रितलात्मकम् एतत् कारागारम्।
अत्रैव महान् देशभक्तः स्वातन्त्र्यवीरः सावरकरः मातृभूमेः रक्षणाय
दश वर्षाणि यावत् कल्पनातीतं घोरं कष्टं सोढवान्।
ब्रिटिशजनैः निर्मितं त्रितलात्मकम् एतत् कारागारम्।
अत्रैव महान् देशभक्तः स्वातन्त्र्यवीरः सावरकरः मातृभूमेः रक्षणाय
दश वर्षाणि यावत् कल्पनातीतं घोरं कष्टं सोढवान्।
हिन्दी अर्थ: इस द्वीप पर 'सेल्युलर' नाम की जेल है, जिसे 'कालापानी' भी कहते हैं। भारत की स्वतन्त्रता के लिए लड़ रहे क्रान्तिकारियों को दबाने के लिए अंग्रेज़ों ने यह तीन मंज़िला जेल बनवाई थी। यहीं महान् देशभक्त स्वातन्त्र्यवीर सावरकर ने मातृभूमि की रक्षा के लिए दस वर्ष तक कल्पना से परे भयानक कष्ट सहा।
ध्यातव्यम्: एतत् स्थानम् अधुना 'यूनेस्को'-संस्थायाः वैश्विकसम्पदः (World Heritage) सूच्याम् अपि संरक्षितम् अस्ति।