दीपकम् अध्याय 9 वयम् अभ्यासं कुर्मः

अद्यतन2026-09-05

प्र1.
राधा नगरात् आगच्छति।
उत्तर

हिन्दी — राधा नगर से आती है।
English — Radha comes from the city.

पञ्चमी का चिह्न ‘से’: नगरात् = नगर + आत् (पञ्चमी एकवचन)। हिन्दी में इसका अनुवाद ‘नगर से’ होता है।
प्र2.
विनयः वृक्षात् पुष्पाणि चिनोति।
उत्तर

हिन्दी — विनय वृक्ष से फूल चुनता है।
English — Vinay plucks flowers from the tree.

रूप: पुष्पाणि = नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन (कर्म)। चिनोति = चि धातु, लट् लकार, प्रथमपुरुष एकवचन।
प्र3.
सन्दीपः कार्यालयात् गृहं गतवान्।
उत्तर

हिन्दी — संदीप कार्यालय से घर गया।
English — Sandeep went home from the office.

रूप: गतवान् भूतकालिक कृदन्त है (स्त्रीलिङ्ग में — गतवती)।
प्र4.
भगिनी दूरात् वाहनं पश्यति।
उत्तर

हिन्दी — बहन दूर से वाहन को देखती है।
English — The sister sees the vehicle from a distance.

शब्द: दूरात् = दूर से (पञ्चमी); भगिनी = बहन (ईकारान्त स्त्रीलिङ्ग)।
प्र5.
महेशः शालायाः गृहम् आगतवान्।
उत्तर

हिन्दी — महेश पाठशाला से घर आया।
English — Mahesh came home from the school.

स्त्रीलिङ्ग में पञ्चमी: ‘शाला’ आकारान्त स्त्रीलिङ्ग है, अतः पञ्चमी एकवचन शालायाः बना (शालायाः, शालाभ्याम्, शालाभ्यः)।
प्र6.
बालः कपाटिकायाः धनं स्वीकरोति।
उत्तर

हिन्दी — बालक अलमारी से धन लेता है।
English — The boy takes the money from the cupboard.

सब वाक्यों में एक ही सूत्र: छहों वाक्यों में एक पद पञ्चमी विभक्ति में है — नगरात्, वृक्षात्, कार्यालयात्, दूरात्, शालायाः, कपाटिकायाः। अनुवाद करते समय हर बार ‘…से’ लगाइए।
क्या यह उपयोगी रहा? त्रुटि बताएँ