अद्यतन2026-09-05
उत्तरम् (पुस्तके प्रदत्तम् उदाहरणम्) — इत्याकर्ण्य = इति + आकर्ण्य ।
[हिन्दी — ‘ऐसा सुनकर’। पाठ में — ‘एतदाकर्ण्य हिरण्यकः प्रहृष्टमनाः पुलकितः सन् अब्रवीत्।’]
उत्तरम् (पुस्तके प्रदत्तम् उदाहरणम्) — चित्रग्रीवोऽवदत् = चित्रग्रीवः + अवदत् ।
[हिन्दी — ‘चित्रग्रीव ने कहा’।]
उत्तरम् — बालकोऽत्र = बालकः + अत्र ।
[हिन्दी — ‘बालक यहाँ’।]
उत्तरम् — धैर्यमथाभ्युदये = धैर्यम् + अथ + अभ्युदये ।
[हिन्दी — ‘(विपत्ति में) धैर्य और उन्नति में क्षमा’ — योग्यताविस्तर के दूसरे श्लोक की पहली पंक्ति।]
उत्तरम् — भोजनेऽप्यप्रवर्तनम् = भोजने + अपि + अप्रवर्तनम् ।
[हिन्दी — ‘भोजन में भी प्रवृत्ति न होना’ — कथा के पहले श्लोक का अंश।]
उत्तरम् — नमस्ते = नमः + ते ।
[हिन्दी — ‘तुम्हें नमस्कार’।]
उत्तरम् — उपायश्चिन्तनीयः = उपायः + चिन्तनीयः ।
[हिन्दी — ‘उपाय सोचा जाना चाहिए’।]
उत्तरम् — व्याधस्तत्र = व्याधः + तत्र ।
[हिन्दी — ‘बहेलिया वहाँ’।]
उत्तरम् — हिरण्यकोऽप्याह = हिरण्यकः + अपि + आह ।
[हिन्दी — ‘हिरण्यक ने भी कहा’।]
उत्तरम् — मूषकराजो गण्डकीतीरे = मूषकराजः + गण्डकी + तीरे ।
[हिन्दी — ‘चूहों का राजा गण्डकी के तट पर’।]
उत्तरम् — अतस्त्वाम् = अतः + त्वाम् ।
[हिन्दी — ‘इसलिए तुम्हें’।]
उत्तरम् — कश्चित् = कः + चित् ।
[हिन्दी — ‘कोई’। पाठ में — ‘अथ कदाचित् तत्र कश्चिद् व्याधः …’]