इदं वचनं गरुडपुराणे उक्तम्। (हिन्दी — यह वचन गरुडपुराण में कहा गया है।)
पदच्छेदः — ब्राह्मे + मुहूर्ते + च + उत्थाय + धर्मम् + अर्थम् + च + चिन्तयेत्।
सन्धिः — च + उत्थाय = चोत्थाय (अ + उ = ओ, गुणसन्धिः) · धर्मम् + अर्थम् = धर्ममर्थम् (म्-अन्तस्य पदस्य परे स्वरे सति अनुस्वारः न भवति, म् एव तिष्ठति)
अन्वयः — ब्राह्मे मुहूर्ते उत्थाय च धर्मम् अर्थं च चिन्तयेत्।
हिन्दी अर्थ — ब्राह्म मुहूर्त में उठकर धर्म और अर्थ — दोनों का चिन्तन करना चाहिए। पाठ स्वयं इसका आशय देता है — “अर्थात् दिनस्य आरम्भे धर्मार्थयोः चिन्तनम् आवश्यकम्।”
भावः: दिनस्य आरम्भः एव सर्वोत्तमः कालः, यतः तदा मनः शान्तं निर्मलं च भवति। यः प्रातःकाले एव अद्य किं धर्म्यं करणीयम्, कियान् व्ययः करणीयः, किं च सञ्चेतव्यम् — इति चिन्तयति, तस्य सम्पूर्णः दिवसः सुव्यवस्थितः भवति। (भाव — दिन का आरम्भ ही सर्वोत्तम समय है, क्योंकि तब मन शान्त और निर्मल रहता है। जो प्रातः ही सोच लेता है कि आज कौन-सा धर्म्य कार्य करना है, कितना ख़र्च करना है और कितना बचाना है, उसका पूरा दिन सुव्यवस्थित रहता है।)
विधिलिङ् क्यों: ‘चिन्तयेत्’ में विधिलिङ् लकार है, जो चाहिए / करना उचित है (उपदेश, विधि) का अर्थ देता है — ‘चिन्तयति’ (करता है) नहीं। शास्त्र-वचनों में यही लकार सामान्य है; आगे ‘साधयेत्’ में भी यही मिलेगा।