कार्यविधिः (यह करना है) — अपने प्रदेश के दो-तीन महात्माओं/सन्तों के चित्र (पत्रिका, समाचारपत्र, अन्तर्जाल या स्वयं बनाया चित्र) एकत्र कीजिए, उन्हें चार्ट पर चिपकाइए और नीचे प्रत्येक के विषय में पाँच-छह वाक्य संस्कृत में लिखिए।
| उत्तमोत्तरे किम् किम् आवश्यकम् | विवरणम् |
|---|---|
| १. जन्मस्थानम् · कालः | ‘… प्रान्तस्य … ग्रामे … महाराजस्य जन्म जातम्।’ |
| २. मुख्यः उपदेशः | उद्धरणसहितम् — यथा ‘मनखे मनखे एक समान’ |
| ३. समाजाय योगदानम् | विषमतायाः निवारणम्, समानतायाः स्थापनम्, जीवदया |
| ४. सम्प्रदायः / परम्परा | यथा — सतनामी-सम्प्रदायस्य संस्थापकः |
| ५. अस्माकं कृते शिक्षा | एकं वाक्यम् — किम् अस्माभिः ग्राह्यम् |
नमूना उत्तर (आदर्शम् उत्तरम्) — सन्तः नामदेवमहाराजः
सः पण्ढरपुरस्य पाण्डुरङ्गस्य परमः भक्तः आसीत्।
‘ईश्वरः सर्वेषु भूतेषु निवसति’ इति गुरोः विसोबायाः उपदेशं सः केवलं न श्रुतवान्, अपि तु आचरितवान्।
एकदा शुनकः तस्य रोटिकाम् अपहृत्य पलायितवान्, तदा सः क्रोधं विहाय घृतपात्रम् आदाय तस्य पृष्ठे अनुधावितवान्।
मराठीभाषायां हिन्दीभाषायां च तेन बहवः अभङ्गाः पदानि च रचिताः, ये गुरुग्रन्थसाहिबे अपि सङ्गृहीताः सन्ति।
अस्माभिः तस्मात् भूतदया, विनम्रता, सर्वेषु समदृष्टिः च ग्रहणीया।
हिन्दी अर्थ — महाराष्ट्र प्रान्त के नरसी-बामणी गाँव में सन्त नामदेवमहाराज का जन्म हुआ। वे पण्ढरपुर के पाण्डुरङ्ग के परम भक्त थे। ‘ईश्वर सब प्राणियों में बसता है’ — गुरु विसोबा के इस उपदेश को उन्होंने केवल सुना ही नहीं, आचरण में भी उतारा। एक बार कुत्ता उनकी रोटी लेकर भागा, तब उन्होंने क्रोध छोड़कर घी का पात्र लेकर उसका पीछा किया। उन्होंने मराठी और हिन्दी में अनेक अभङ्ग और पद रचे, जो गुरुग्रन्थ साहिब में भी संगृहीत हैं। हमें उनसे भूतदया, विनम्रता और सबके प्रति समदृष्टि ग्रहण करनी चाहिए।