प्र1.
इत्यादयः
उत्तर
इत्यादयः = इति + आदयः। (हिन्दी — ‘इति’ और ‘आदयः’ के मेल से बना; अर्थ — इत्यादि, आदि।)
सन्धिः — यण् सन्धिः («इको यणचि»)
इति + आदयः → इ + आ = य् + आ = या
अतः इत् + या + दयः = इत्यादयः
इति + आदयः → इ + आ = य् + आ = या
अतः इत् + या + दयः = इत्यादयः
नियम: इ/ई, उ/ऊ, ऋ, लृ के बाद कोई असवर्ण स्वर आए तो क्रमशः य्, व्, र्, ल् हो जाता है। यहाँ ‘इति’ का अन्तिम इ और ‘आदयः’ का आदि आ — दोनों असवर्ण हैं, अतः इ → य्।
पाठ में: “देशभक्तियुतानि गीतानि, ‘वन्दे मातरम्’ चेत्यादयः घोषणाः भवन्ति स्म।” — यहाँ ‘च + इत्यादयः’ की भी सन्धि हुई है (च + इत्यादयः = चेत्यादयः, गुण सन्धि)।