प्र1.
अधः प्रदत्तायाः तालिकायाः रिक्तं स्तम्भं ‘मातृभाषया अर्थं लिखत’ इति पूरयत।
उत्तर
नीचे पूरी तालिका दी गई है। अन्तिम स्तम्भ (‘मातृभाषया अर्थं लिखत’) पुस्तक में खाली छोड़ा गया है — यहाँ उसे हिन्दी को मातृभाषा मानकर भरा गया है। जिस विद्यार्थी की मातृभाषा अन्य है (बाङ्ला, मराठी, तमिऴ, ओडिआ…), वह इसी स्तम्भ में अपनी भाषा का शब्द लिखे।
| शब्दः | अर्थः (संस्कृतम्) | हिन्दी | English | मातृभाषया अर्थं लिखत |
|---|---|---|---|---|
| अधिवक्तॄणाम् (पुं.ष.ब.व.) | अभिभाषकाणाम् | वकीलों के | Of advocates | वकीलों का / अधिवक्ताओं का |
| असाधारणः (नञ् तत्पुरुषः, पुं.प्र.ए.व.) | न साधारणः | असामान्य | Extra Ordinary | असाधारण, जो साधारण नहीं |
| आचरितवन्तः (आ + √चर् + क्तवतु, पुं.प्र.ब.व.) | पालितवन्तः | मनाये | Observed | (हमने) मनाया |
| आतङ्कम् (आङ् + √तकि + घञ्, पुं.द्वि.ए.व.) | भयम् | डर | Fear | आतंक, दहशत |
| आन्दोलनम् (√आन्दोल् + ल्युट्, नपुं.प्र.ए.व.) | विप्लवः | आन्दोलन | Revolution | जनान्दोलन, उभार |
| उद्बन्धनम् (उद् + √बन्ध् + ल्युट्, नपुं.प्र.ए.व.) | दण्डविशेषः | फाँसी | Execution | फाँसी की सज़ा |
| कदाचित् (कदा + चित्, अव्ययम्) | एकदा | एक बार | Once | किसी समय, कभी |
| चकितः (पुं.प्र.ए.व.) | विस्मितः | चौंकना | Amazed | चकित, हैरान |
| दिवम् (स्त्री.द्वि.ए.व.) | स्वर्गम् | स्वर्ग को | To heaven | स्वर्ग की ओर |
| निर्दयः (पुं.प्र.ए.व.) | निर्गता दया यस्मात् | दया रहित | Merciless | निर्दयी, बेरहम |
| प्रतीकारयत्नः (पुं.प्र.ए.व.) | प्रत्युत्तरप्रयासः | प्रतिरोध का प्रयास | Attempt at retaliation | जवाबी कोशिश |
| भुशुण्डी (स्त्री.प्र.ए.व.) | शस्त्रविशेषः | बन्दूक | Gun | बन्दूक, पिस्तौल |
| व्यथितः (√व्यथ् + क्त, पुं.प्र.ए.व.) | दुःखितः | चिन्तित | Worried | दुखी, व्यथित |
| विस्फोटकम् (नपुं.प्र.ए.व.) | युद्धोपकरणविशेषः | विस्फोटक सामग्री | Explosive | बम, विस्फोटक |
| संत्रस्तः (सम् + √त्रस् + क्त, पुं.प्र.ए.व.) | भीतः, पीडितः | आतंकित | Frightened | भयभीत, सहमा हुआ |
सूचना: तालिका के अन्तिम स्तम्भ का उद्देश्य यह है कि विद्यार्थी संस्कृत शब्द को अपनी भाषा से जोड़कर याद रखे। इसलिए यहाँ अनुवाद नहीं, अपना प्रचलित शब्द लिखिए — जैसे बाङ्ला में ‘उद्बन्धनम्’ = ‘ফাঁসি’, मराठी में ‘फाशी’।