कृतं प्रतिकृतं भूयादेष धर्मः सनातनः॥
पदच्छेदः — भैक्ष-प्रदानेन + चिरम् + परैः + उपकृताः + वयम् + कृतम् + प्रतिकृतम् + भूयात् + एषः + धर्मः + सनातनः।
अन्वयः — वयं चिरं परैः भैक्षप्रदानेन उपकृताः (स्मः)। (अतः) कृतं प्रतिकृतं भूयात्। एषः सनातनः धर्मः (अस्ति)।
| पदम् | शब्दार्थः |
|---|---|
| भैक्षप्रदानेन | भिक्षायाः प्रदानेन — भिक्षा देने से (करणे तृतीया) |
| चिरम् | दीर्घकालं यावत् — बहुत समय तक (अव्ययम्) |
| परैः | अन्यैः जनैः — दूसरों के द्वारा (कर्तरि तृतीया) |
| उपकृताः | उपकारं प्राप्ताः — उपकृत, जिन पर उपकार किया गया |
| कृतम् | यः उपकारः कृतः — किया हुआ उपकार |
| प्रतिकृतम् | प्रत्युपकृतम् — बदले में किया गया उपकार |
| भूयात् | भवेत् — हो जाए (√भू, आशीर्लिङ् लकार, प्रथमपुरुष एकवचन) |
| सनातनः | शाश्वतः, नित्यः — सदा से चला आ रहा, शाश्वत |
हिन्दी अर्थ — दूसरों ने भिक्षा देकर बहुत समय तक हम पर उपकार किया है। (अतः) किए हुए उपकार का बदला अवश्य चुकाया जाए — यही सनातन धर्म है।